HAL KANUNU VE DENETİMLER

Hal Komisyoncuları üretici ve tüketici arasında bir köprüdür. Haller borsa işlevi görür. Ürün gerçek değerini hallerde bulur. Ülkemizde yaş sebze ve meyve ticareti 552 sayılı K.H.K ile düzenlenmektedir. Sebze ve meyve ticareti haricindeki konular genelde Türk Ticaret Kanunu Hükümlerine göre yürütülürken sebze ve meyve için özel bir düzenlemenin temel amacı kayıt altına alınamayan tarımsal ürünlerin kayıt sistemine almaktır.

Diğer amaçları da kısaca, sebze ve meyvenin arz ve talep dengesine göre serbest rekabet sisteminde fiyatların oluşması, toptancı hallerin modern ve çağdaş bir alt yapıya kavuşturulması, sağlık denetimlerinin toplu merkezlerde yapılabilmesi sebepleri sayılabilir.

Kanun yapıcı bu amaçların gerçekleştirilmesi için sebze ve meyvenin toptan alım ve satımlarının toptancı hallerde yapılması zorunluluğunu getirmiştir. K.H.K'nin 5.maddesi; Belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde malların toptan alım ve satımı yapılamaz.

“Malların Belediye sınırları ve mücavir alanlar içerisinde perakende olarak satışını yapanlar bunları toptancı halden satın alındığını belgelemek zorundadır.” denilmekte ve aynı maddenin son paragrafında kesin ifadelerle 5.madde hükümlerini uygulamak amacıyla gerekli her türlü önlemi almakla belediyeleri görevli ve yükümlü kılmıştır.

Maalesef bu görev yerine getirilememektedir. Uygulamada ise gerekli hal yönetiminin zaafından, gerekse denetimlerin yanlış yapılmasından kaynaklanan, yasaya aykırı olarak, pazar yerlerinde, toptan mal satışına müsamaha gösterilerek gerçek ürün bedeline uymayan saptamalarla rusum adı altında cüzi paralar tahsil edilmekte, tahsil edilen paraların kanun gereği bir bölümü denetim ekiplerince pay edilmektedir.

Bu uygulama ile hale sokulması zorunlu olan kaçak sebze ve meyvenin daha yoğun bir şekilde pazar yerlerine akışı sağlanmaktadır.

Diğer şehirlere göre kaçak sebze ve meyvenin yoğun olarak uğrak yeri İzmir’dir. Şehir dahilinde kurulan pazarlarda mini haller kurulmakta burada toptan satış yapanlarla pazarlık usulü rusum tahsili yapılmaktadır.

Kısaca; Denetimler kanun ve yönetmelikle belirtilen şekliyle değil, keyfi uygulama ile yapılmaktadır.

Hal dışı toptan satışı önleme ve belirli bir sonuca varma, kaçağı önleme yerine, bu işten devamlı elde edilen parasal kazancın devamlılığını sağlar şekilde denetim yapılmaktadır.

Hal Komisyoncuları  Derneği Yönetim Kurulu, yukarıda bahsi geçen kaçak sebze meyve konusu üzerinde çalışmalarını aralıksız yapmaktadır. Mevcut Kanunumuzun uygulanması için Sayın Vali Sayın Emniyet Müdürü, Sayın Ticaret İl Müdürü ve son olarak Büyükşehir Belediye Başkanımıza sıkıntılarımız anlatılmış sorunlarımızın üzerine gidileceği sözü alınmıştır. Büyükşehir Belediye Başkanımız Sayın Aziz Kocaoğlu konu ile ilgili olarak toplantı üzerine toplantı yapmakta ilgililere sorunun çözümü için kesin talimatlar vermektedir.

Bundan böyle Hal Zabıta Teşkilatı personelinin çalışma usul ve esaslarını belirleyen yönetmeliğinin 9. maddesinde belirtilen seyyar denetim ekipleri çalışma usulüne uygun olarak, kaçak sebze ve meyve denetimlerinin Belediye Denetim, Ticaret ve Sanayi İl Müdürlüğü, Maliye ve Kolluk Kuvvet görevlileri tarafından son nokta olan pazar tezgahları, market ve manavlarda hal çıkışlı mal satmaları hususi kontrollerinin başlayacağını öğrenmiş bulunmaktayız.

ÜRETİCİNİN  ALIN TERİNİN DAHA İYİ DEĞERLENDİRİLMESİ DİLEĞİYLE.